bûeZe ùeûKþùVûKþ Raûa

\ò^K Zùk @ûùceòKûee iòù^U bûeZKê ^ûùUû i\iý ic cû^ýZû ù\aûKêì @ûMZ _âÉûaKê @^êùcû\^ KeòQòö G[ôijòZ MZ i¯ûjùe @ûùceòKûe ùa÷ù\gòK iPòa _μòI bûeZ MÉùe @ûiò[ôaû icdùe bûeZúd _âZò_l Gi Rdgue Gaõ _â]û^cªú ^ùe¦â ùcû\òu ij iûlûZ @ûùfûP^û Keò[ôùfö Gjò @ûùfûP^û icdùe aòbò^Ü _âiw iùcZ Ehò@û Vûeê bûeZ KòYòaûKê [ôaû ùl_YûÈ _âZòùeû] aýaiÚû Gi-400iμKðùe @ûùfûP^û ùjûA[ôfûö ùa÷ù\gòK cªú Rdgue Gjò _âiwùe @ûùceòKûKê ùeûKùVûK Raûa ù\A[þôùfù~, @ûùceòKû ù~ùZ _âa©ðûAùf c¤ bûeZ Ehò@ûVûeê Gi-400 ^ò½d KòYòaö bûeZe Gbkò @ûbòcêLýKê ù\Lò Gùa @ûùceòKû bûeZKê _Q \ßûeùe aòbò^Ü _âùfûb^ ù\aû @ûe¸ KeòQòö _âZòelû aòùghm eòù_ûUð @^êiûùe @ûceòKû bûeZKê _ûUâò@U ùl_YûÈ aýaiÚû, Gi-35ù\aû_ûAñ c¤ _âÉûa ù\AQòö Z[û_ò bûeZ @ûùceòKûe _âÉûaKê MâjY Keê^ûjóö bûeZe Gbkò @ûbòcêLý _Qùe ejiý K’Y Zûjû ZRðcû Keû~ûA_ûùeö _ûUâò@U ùl_YûÈ aýaiÚû @ûùceòKûe GK _êeêYû ùl_YûÈ aýaiÚû ~ûjû 1990\gKùe AeûK-Aeû^ ~ê¡ icdùe aýajûe Keû~ûA[ôfûö 2014ùe AiâûGf-MûRû iõNhð icdùe Gjûe C_ù~ûM ùjûA[ôfûö 2005eê Gjò ùl_YûÈ aýaiÚû Rcðû^úe aûdêùi^û aýajûe KeêQòö 1969ùe Gjûe WòRûA^ ùjûA[ôfû Gaõ 1976eê Gjûe ^òcðûY ùjûA[ôfûö Gjò ùl_YûÈ aýaiÚûe flùb\ú lcZû _eúlY _ùe 1981eê GjûKê @ûùceòKûe aûdêùi^ûùe iûcòf Keû~ûA[ôfûö Gjûe iaûð]ôK flýùb\ú lcZû 250eê 300KòùfûcòUe c¤ùe iúcòZöùi_ùU Ehò@û aòKgòZ Keò[ôaû Gi-400 ùl_YûÈ aýaiÚû _ûUâò@U @ù_lû ùag C^ÜZ I @û]ê^òKö 2007G_âòf 28eê Gjû Eh aûdêùi^ûùe iûcòf ùjûA[ôfûö Gi-300ùl_YûÈ aýaiÚûe Gjû GK C^ÜZ iõÄeYö Gjûe aòùghZß ùjCQò Gjû 4Uò Éeùe gZî_le ùl_YûÈ, ~ê¡ aòcû^ I ùWâû^Kê Vûa Keò @aòkù´ ]ßõi Keò\òGö Gjûe _â[c _~ðýûd 40KòùfûcòUe bòZùe \ßòZúd _~ðýûd 120KòùfûcòUe, ZéZúd _~ðýûd 250KòùfûcòUe Gaõ PZê[ð _~ðýûd 380KòùfûcòUe c¤ùe flùb\ Keò_ûùeö Gi ùl_YûÈ aýaiÚû 1980\gKeê aòKgòZ ùjûA[ôfûö bûeZ Aeû^ _âbéZò Ehò@ûe ijù~ûMú ù\gMêWòK _ìaðeê Gi d-300aýajûe Keê[ôaû Kêjû~ûGö @agý GjûKê ùKùaùjùf bûeZ ÊúKûe Keò^ûjóö Gùa Ehò@û Gi-500Kê aòKgòZ KeêQòö Gjû @ûi«û ahð @ùKÖûae cûieê Ehe aûdêùi^ûùe iûcòf Keû~òaö Gjûe flýùb\ú lcZû 450KòùfûcòUe _~ðý« aé¡ò _ûAQòö Gjû aûfòÁòK I KîR ùl_YûÈKê c¤ @aòkù´ ]ßõi Keòù\A_ûùeö Gjûe flýùb\ú lcZûKê Ehò@û 600KòùfûcòUe _~ýð« aé¡òKeòaûKê flý eLòQòö bûeZ Ehò@û Vûeê 5Uò Gi-400KòYòaû _ûAñ Pêqò KeòQòö Gjû @ûi«û ahðeê bûeZKê còkò~òaö bûeZKê Ehò@û Gi-500 ù\aû_ûAñ c¤ _âÉûa ù\A[ôaûeê bûeZ cûZâ 5Uò Gi-400KòYòaûKê Pêqò KeòQò ùaûfò Kêjû~ûCQòö ùZùa _âZòelû iõKâû«úd Z[ý @Zý« ùMû_^úd ùjûA[ôaûeê Gjû ÆÁ ùjûA^ûjóö _ìaðeê Pú^ Ehò@ûVûeê _âKûg Keò^[ôaû iõLýK Gi-400Kâd Keò cêZd^ KeòiûeòQòö ùZYê GùlZâùe bûeZ ùag _Qùe ejò~ûAQòö bûeZ \êAUò @aògßÉ _ùWûgú _ûKòÉû^ I Pú^ \ßûeû ùNeò ejòQòö Pú^ ‘ùP^ @` _fði’ _âÉêZ KeêQòö ù~Cñ[ôùe Pú^ _ûKòÉû^e Mßû\e a¦e Vûeê @ûe¸ Keò \òaêUò, cûk\ßú_, gâúfuû, aûõfûù\g _âbéZò ù\gùe 100ahðò@û fòR ù^A iûceòK NûUò _âZòÂû KeêQòö GiaêKê \éÁòùe eLò bûeZ ^òRe iêelû _ûAñ ùag Pò«òZö bûeZ ^òKUùe gZî _lC_ùe @ûKâcY KeòaûKê aòbò^Ü ùe¬e aûfòÁòK I KîR ùl_YûÈ C_f²ö bûeZ ^òKUùe Gùa iêùLûA I ùZRi bkò PZê[ð _úXòe ~ê¡ aòcû^ c¤ ejòQòö @ûi«û ùiù_Ö´eeê bûeZKê 4.5_òXúe eûù`f ~ê¡aòcû^ còkòaö ùZùa GjûKê @ûi«û ahð cAeê bûeZúd aûdêùi^û aýajûe Keò_ûeòaö cjûKûgùe @ûKâcY _ûAñ bûeZ iûc[ðý jûif KeòQòö Kò«ê gZî_le ùl_YûÈ Gaõ ~ê¡aòcû^Kê _âZòjZ Keòaû _ûAñ bûeZ ^òKUùe ùibkò _âbûaú aýaiÚû ^ûjóö ùZYê bûeZ ^òRKê iêelòZ Keòaû_ûAñ a©ðcû^ icdùe aògßùe C_f² iaêVûeê C^ÜZ ]eYe ùl_YûÈ ^òùeû]ú aýaiÚû Gi-400Kê KòYòaû_ûAñ @ûMâj _âKûg KeòQòö Gjû bûeZe iêelû I jòZ \éÁòeê ùag MêeêZß_ì‰ðö Kò«ê @ûùceòKû Pûùjñ bûeZ GjûKê Kâd ^Keò Ehò@ûVûeê iûceòK iμKð Qò^Ü Keêö Kò«ê aòW´^û ùjCQò ù~, bûeZ Êû]ú^ ùjaû _eVûeê ^òRe _âZòelû aýaiÚû_ûAñ Ehò@û C_ùe ^òbðe Keò@ûiò[ôfûö Gùa bûeZ aýajûe Keê[ôaû iûceòK @ÈgÈ c¤eê 62% Ehò@û \ßûeû ^òcðòZ aû Eh ijù~ûMùe ^òcðòZ ùjûAQòö ùZYê bûeZ Ehò@û ij _âZòelû ijù~ûM iμKð Qò^Ü Keòaû i¸a ^êùjñö @_e_lùe @ûùceòKû 2011 _~ðý« _ûKòÉû^e GK N^ò ijù~ûMú ùjûA ejò@ûiòQòö @ûùceòKû akùe _ûKòÉû^ @ûRò @ûYaòK @ÈgÈe @]ôKûeú ùjûA_ûeòQòö @ûùceòKû _ûKòÉû^Kê ^ûùUû i\iý ic cû^ýZû ù\aû ij GjûKê _âZòelû I @ûZuaû\ \c^ _ûAñ _âPêe @û[ðòK ijûdZû Keò@ûiòQòö Gùa bûeZ @û[ðòK \éÁòeê GK cjûgqòùe _eòYZ ùjaûKê ~ûC@Qòö @ûi«û 10ahð c¤ùe bûeZe @[ð^úZò 10Uâòfòd^ Wfûe QêAñaû ù^A @ûKk^ Keû~ûCQòö ~ûjû\ßûeû bûeZ aògße ZéZúd @[ðù^÷ZòK gqòbûùa Cbû ùjaö Gbkò iÚòZòùe Cbd @ûùceòKû I Ehò@û ùKjò bûeZKê jûZQWû KeòaûKê Pûjû«ò ^ûjóö bûeZ _ûAñ Ehò@û GK icd iò¡ I icd _âcûYòZ a§êö Kò«ê @ûùceòKû GK iêaò]ûaû\ú eûÁâö @ûùceòKû _ìaðeê aòbò^Ü @«eûÁâúd ù`ûecùe bûeZe _[ IMûkò@ûiòQòö 2000 ciòjû _ùe bûeZe @[ð^úZò \éZùaMûùe aé¡ò _ûAaû , 2008ùe aògßùe @[ðù^÷ZòK aò_~ðýdeê bûeZúd @[ð^úZò a©òð~òaû Gaõ 2011ùe _ûKòÉû^ Iiûcûaò^ fûù\^Kê fêPûA eLò[ôaû RYû_Wòaû _ùe @ûùceòKû Gjûe @ûbòcêLýùe _eòa©ð^ KeòQòö GjûQWû iaêVûeê aW KûeY ùjCQò Pú^ @ûùceòKûKê Pûùf¬ Keê[ôaûeê @ûùceòKû Pú^ i¹êLùe bûeZKê QòWû KeûAaûKê PûjêñQòö @ûùceòKû _ûAñ ^úZò @^úZò, a§ê, gZî KòQò ^ûjóö Gjò ù\g ùKak ^òRe Êû[ð ù\ùLö Êû[ð _ûAñ ~òG @ûRò a§ê Kûfò Pec gZîö ùZYê ù~Cñ @ûùceòKû Gbkò KìU^úZòKê @û_YûA @ûiòQò ZûjûKê bûeZ aògßûi Keò_ûeê^ûjóö Keòaû CPòZ c¤ ^êùjñö @ûùceòKû bûeZKê ÁâûùURòK _ûUð^e ùNûhYû Keòaû, ^ûùUû i\iý ic cû^ýZû ù\aû Gaõ aòbò^Ü @«eûÁâúd ÁâûùURòK iõMV^ MêWòKùe bûeZKê i\iýZû ù\aû _ûAñ ijûdZû Kùf c¤ bûeZ G[ôùe _âbûaòZ ùjC^ûjóö bûeZ Gùa ùKak @û[ðòK ùlZâùe GK cjûgqò ùjaûKê ~ûC^ûjóö aeõ cjûKûg, aòmû^, MùahYû, _âZòelû, Kéhò, aûYòRý _âbéZò ùlZâùe Êdõic[ðö bûeZ Ehò@û C_ùe ùKak _âZòelû ijù~ûM _ûAñ ^òbðegúkö ùijò_eò @ûùceòKû ij bûeZe aûYòRòýK iμKð @]ôKö aòbò^Ü icúKeYKê @^êgúk^ Kùf RYû_Wòa bûeZe KìU^úZò icdiò¡ Gaõ _eò_Kßö Gbkò KìU^úZò ù~ûMê @ûRò bûeZ Aeû^, AiâûGf, Icû^, Rû_û^, @ùÁâfò@û, Eh I `âû^i bkò ù\g ij N^òÂZû aé¡ò KeòQòö GjûQWû \lòYùKûeò@û, @û`Mû^òÉû^, \lòYGiò@ûe aòbò^Ü eûÁâ, c¤_âûPýe @]ôKûõg eûÁâ , Rcðû^ú, aâûRòf, \lòY @ûùceòKû, _ìað Giò@ûe @ù^K eûÁâ G_eòKò C©e ùKûeò@û ij c¤ C©c iμKð eLòQòö Kò«ê @ûùceòKû ^òRe iêaò]ûaû\ú ^úZò ù~ûMê @ûRò iaê@ûWê icûùfûP^ûe gúKûe ùjûAQòö gúZk ~ê¡ icdùe @ûùceòKû Ehò@û _âbûaeê dêùeû_e aòbò^Ü ù\gKê elû Keòaû _ûAñ ^ûùUû MV^ Keò[ôfûö 1949 G_âòf 4ùe MVòZ Gjò iõMV^ùe [ôaû 29RY i\iýu c¤eê ùbøùMûkòK \éÁòeê iaêVûeê MêeêZß_ì‰ð i\iý ùjCQò ZêKðúö Gjòù\g _ìaðeê @ûùceòKûe iaê @ÈgÈ I ~ê¡aòcû^ aýajûe Keò@ûiêQòö iòeò@û, AiâûGf, AeûK I dêùeû_ Z[û _ìaðZ^ ùiûbòGZ dê^òd^ Gjûe _ùWûgúö Gjò AifûcòK ù\g iòeò@ûùe @ûAGi@ûAe @býê\d Gaõ Méj ~ê¡ _eVûeê Ehò@ûe N^ò ùjaûùe fûMòQòö G_eòKò Ehò@û GjûKê Gi-400c¤ ù\AiûeòQòö @ûùceòKû ij ZêKòú _*c_òXúe ~ê¡ aòcû^ G`-35 aòKgòZ Keòaû_ûAñ @^ý 6Uò eûÁâ ij cògò còkòZ _âdûi KeêQòö G[ô_ûAñ ZêKðú @ûùceòKûKê 1.25aòfòd^ Wfûe c¤ ù\AQòö Giaê iù©ß ZêKðú Gùa @ûùceòKû jûZeê Liò ~ûC[ôaûeê @ûùceòKû G`-35 _âKÌeê ZêKðúKê aò\û Keò bûeZKê _ìeûAaûKê C\ýc KeêQòö G`-35e _âûd 875Uò ~ªûõg ZêKðúùe ^òcðûY ùjCQòö ùiiaêe ^òcðûY bûeZùe Keòaû_ûAñ @ûùceòKû PûjêñQòö ù~Cñ @ûùceòKû ^ûùUû i\iý ZêKðúKê ^òR ^òdªYùe eLò_ûeò^ûjó ùijò @ûùceòKû Gùa c¤_âûPýùe Aeû^ ij cêjñûcêjó ùjCQòö @ûùceòKûe Gbkò _\ùl_ \ßûeû @ùgû]ôZ ùZ÷kcìfý aé¡ò _ûCQò ~ûjûe ^KûeûZàK _âbûa bûeZe @[ð^úZò C_ùe _WêQòö ùKøYiò eûÁâ Gùa bûeZKê Pû_MâÉ Keò KòQò KeûA_ûeòa^ûjóö bûeZ ^òRe iêelû I Pûùf¬ MêWòKê ùag bfbûùa aêSò_ûùeö @ûùceòKû ùMûUòG _ùU bûeZKê _âùfûbòZ Keòaû_ûAñ C\ýc Keê[ôaûùaùk _ûKòÉû^Kê c¤ iêjûAfû bkò ùKùZK _\ùl_ MâjY KeêQòö bûeZ Gi-400 _ûAfû_ùe G[ôeê \êAUò _ûKòÉû^ iúcûùe cêZd^ Kùf _ûKòÉû^e bûeZ C_ùe @ûKâcY lcZû _âûd @]û ùjûA~òa @[ðûZþ @Kûcú ùjûA~òaö _ûKòÉû^ iμì‰ð \êaðk ùjûA~ûC Gjû @ûùceòKû Pûùjñ^ûjóö KûeY MZahð @ûùceòKû 100aòfòd^ Wfûee @ÈgÈ e¯û^ú Keò[ôfûö ù~Cñ ù\g @ÈgÈ e¯û^ú Keò GùZ ùcûUû @ue @ûd Keò_ûeêQò ùijò ù\g ùKùaùjùf Pûjóa ^ûjó ù~, bûeZ _ûKòÉû^ _Uê aò_\ cêq ùjCö ùZYê @ûùceòKûe eY^úZò bûeZ _ûAñ ù~ZòKò jòZKûeú ùiZòKò @^òÁKûeúö Ehò@û ijòZ bûeZe iμKð ajê_ìeêYûö aòMZ\ò^ùe Gjò iμKð bûeZ _ûAñ GK aû¤aû]KZû [ôfûö Kò«ê Gùa Gjò iμKð icd KhUòùe _âcûYòZ GK _i¦ù~ûMý @ûagýKZû _ûfUòQòö Ehò@û bûeZKê Gjûe @Zýû]ê^òK mû^ùKøgk ù\aû_ûAñ ùKùaùjùf _QNê*û ù\A^ûjóö ùijò \éÁòeê bûeZ Ehò@û ij iμKð a\kùe @ûùceòKûe N^òÂZû Pûjêñ^ûjóö