ÊûMZù~ûMý ùNûhYû

ÊûMZù~ûMý ùNûhYû @ûce HZòj¥ ùKak IWÿògûe ùMøeacd iõÄéZò, Kkû I bûÄ~ð¥ ^êùjñ, @^¥û^¥ ùlZâùe c¤ Gjûe MêeêZß_ì‰ð iÚû^ @Qò, ~[û- _âûKéZòK iμ\, _eòùag, @ûce Rúa^]ûeû, _eμeû, eúZò I ^úZò û GMêWòKe elYûùalY _ûAñ ùK¦â I eûR¥ ieKûe KòQò @ûA^ _âYd^ KeòQ«òö 1904 ciòjûùe AõùeR ieKûe "_êeûZ^ Kú©òðeûRò iêelû @ûA^' _âYd^ Kùf û _ùe 1958 ciòjûùe bûeZ ieKûe "_êeûZ^ Kú©òðeûRò I _âZÜZ©ß @*k iêelû @ûA^' _âYd^ Kùf û IWÿògûùe G_eò GK @ûA^ 1956 ciòjûùe _âYúZ ùjfû û 1958ùe _âYúZ @ûA^Kê iõùgû]^ Keò 2010 ciòjûùe ùK¦â ieKûe GK @ûA^ _âYd^ KeòQ«ò ~ûjûe _eòie @Zò a¥û_K û _êeúe _âiò¡ gâúRM^Üû[ c¦òe, gâúfòweûR c¦òe, ùKûYûKð, bêaù^gßee @^¥ ùKùZK c¦òe, Lâú._ì.200 ahð _ìùað ^òcòðZ ùjûA[ôaû gògê_ûk MWÿ, aûeaûUú \êMð, ùaø¡ ]cðe aòbò^Ü Kú©òðeûRò ~[û-]CkòMòeò, fkòZMòeò, C\dMòeò @û\ò ùK¦â ieKûeu @ûA^ _eòie bòZùe @ûiê[ôfûùaùk, IWÿògûe aòbò^Ü iÚû^ùe [ôaû KòQò c¦òe, cV IWÿògû ieKûeu _âYúZ @ûA^ _eòiebêq ùjCQò, Kò«ê GjûQWÿû ajêZ ^òcòðZ ùiø], @…ûkòKû @Qò ~ûjû ùKøYiò @ûA^ \ßûeû iêelòZ ^êùjñ û KûeY Gùa bò^Ü GK aò_\ iéÁò ùjûAQò û Zûjû ùjCQò Aifûcúd @ûZuaû\ û Gjû iað aò\òZ ù~, @ûZuaû\úu UûùMðUùe aògß_âiò¡ _êeúe gâúc¦òe ejò @ûiòQò û aòùgh Keò e[~ûZâû icdùe iòeòGf¨ ùaûcû aòùÇûeY Keò aWÿ]eYe ^eiõjûe _ûAñ AŠò@û^¨ cêRûjò\ò^¨ hWÿ~ª Keê[ôaû @ù^K icdùe eòù_ûUð _âKûg _ûA[ûG û Gbkò hW~ªe ùPe _ûKòÉû^eê bêaù^gße _~𥫠f´ò[ôaû Kêjû~ûG ö ùZYê iaê ùaùk gâúc¦òee iêelû ieKûeu _ûAñ Pò«ûe KûeY ùjûA ejò @ûiòQò û @ûZuaû\úu hW~ª _eòù_âlúùe IWÿògû _êfòi Gaõ gâúc¦òe _âgûi^ @ûLôeê ^ò\ jRò~ûAQòö ùZYê @ûMûcú ^ûMûRêð^ ùagKê Kò_eò gévkòZ bûùa iμ^Ü Keû~òa Zûjû eûR¥ ieKûeu _ûAñ iaêVûeê aWÿ Pûùf¬¨ ùjûAQòö gâúc¦òe ^òKUùe ajêiõL¥K @iêelòZ ùKûVû [ôaûeê ~\ò aWÿ\ûŠùe ùaûcû aòùÇûeY jêG Zû’ùjùf _âgûi^Kê GK aWÿaò_©òe i¹êLú^ ùjaûKê _Wòaö ùKak ùiZòKò ^êùjñ; ùcN^û\ _ûùPeòKê fûMòejò[ôaû Rae\Lf, ùRûZûÁûŠ Gaõ aòbò^Ü @^êÂû^e ùKûVûMêWòKê @ûZuaû\úcûù^ a¥ajûe Keòaûe @ûguû ejò[ôfû û aWÿ\ûŠùe Cygqò iμ^Ü eòùcûU¨ ùaûcû aòùÇûeY ùjùf \ßû\g gZû±úùe ^òcòðZ gâúRM^Üû[ c¦òe _âZò aò_\ iéÁò ùjaûe ~ù[Á @ûguû ejòQòö Gjû_ìaðeê 2012 e[~ûZâûùe aWÿ]eYe @NUY _ûAñ fÄe ùZûAaû hWÿ~ª Keò[ôfûö ùK¦âúd MêA¦û aûjò^ú G[ôù^A iìP^û ù\aû_ùe iêelû a¥aiÚûKê KWÿûKWÿò Keû~òaû ij aWÿ\ûŠùe iòiòUòbò Gaõ ÊZª Zûfòc_âû¯ iêelû aûjò^úuê ^òùdûRòZ Keû~ûA[ôfûö ùKûUò ùKûUò jò¦êu _âûYùK¦â gâúRM^Üû[ c¦òe Gaõ e[~ûZâû _âZò @ûZuaû\úu UûùMðU iû]ûeYùe @ûùfûWÿ^ iéÁò Keòaû I ieKûeu _ûAñ Pò«ûe aòhd ùjaû ÊûbûaòK û Gjû QWû _âgÉ iÚû^ @bûaeê iûeû aògßùe LýûZòfûb Keò[ôaû gâúùlZâ _êeúùe gâúRM^Üû[ cjû_âbêu ^úZòKû«òKê ù^A aûe´ûe @NUY ù\Lû ù\C[ôaûeê RM^Üû[ iõÄéZò I RM^Üû[ù_âcú ùKûUò ùKûUò IWò@ûu bûaûùaMKê Mbúe @ûNûZ ù\A[ûG û GiaêKê \éÁòùe eLò ieKûe gâú ùlZâe ùiø¦~ýðKeY _ûAñ c¤ _âdûi KeêQ«ò û ùZYê _aòZâ ]ûc gâúùlZâKê GK iê¦e GøZòjý ijeùe _eòYZ Keòaû _ûAñ ieKûeu ùNûhYû _ùe gâúc¦òee ùcN^û\ _ûùPeúe PZêü_ûgßðùe 75 còUe ~ûG Cùz\ Kû~ðý @ûe¸ ùjûA[ôfû û @ûi«û 2020 ciòjûùe ^ûMûRêð^ ùag _Wê[ôaûeê @]ôK bq _êeúKê @ûiòùa û MZ ^ûMûRêð^ ùagùe gâúc¦òe bòZùe \kûPKUûùe 6RY bque céZêý ùjûA[ôfû û bqcû^ue cêqbûùa \gð^ I c¦òe aûjûeKê @ûiòùf _eòKâcû cûMðùe Kò_eò ùLûfûùe ~û @ûi Keòùa ùi[ô_ûAñ aýaiÚû MâjY Keû~ûCQòö gâúc¦òe Kû~ðýûkdùe GK ^ì@û _\aú iéÁò Keû~ûA _âgûi^ò @]ôKûeúbûùa iêùeg cjû_ûZâuê ^ò~êqò \ò@û~ûAQò û cêLý _âgûiK bûùa Kòh^ Kêcûeuê \ûdZß còkòQò û Ròfäû_ûk afa« iòõ _êeú ijeùe _~ðýUK I Zú[ð~ûZâúuê icÉ iêaò]û ù\aû _ûAñ _âdûi Rûeú eLòQ«ò û _êeú ijeKê @ûAK^ iòUòe cû^ýZû \ò@û~ûA ùiø¦~ðýKeY Keû~ûCQò û _êeúe iûjòMkòK¦ò eûÉûKê _âgÉòKeY Keòaû _ûAñ @ù^K Rae\Lf jUûA \ò@û~ûCQò û gâúc¦òee iêelû _ûAñ @Zýû]ê^òK IßûP UûIßûe ^òcðûY Keû~òaû ij gâúc¦òe Pûeò_U iòiòUòbò Äû^eùe eLòaûKê C\ýc ùjCQòö bq I ùiaûdZuê Z^Ü Z^Ü Keò ~û*þ Keû~òaû ij gâúc¦òeKê _âùag Keû~ûC[ôaû Rò^òhMêWòKê Äû^eùe ~û*þ Keû~òaûe aýaiÚû ùjCQò û gâúc¦òe Pûeò_ùU [ôaû ù\ûKû^úcû^uê [A[û^ Keòaû _ûAñ aòKÌ aýaiÚû Keû~ûCQò û Gjû gâúc¦òee iêelû _ûAñ @Zý« Reêeú _\ùl_ û ieKûeu ùNûhYû ij cV c¦òe bwû @ûe¸ ùjûA[ôfû I ùiMêWòKe _eòieùe gj gj ahð ]eò aýaiûd Keò ùicû^u _eòaûe _âZòù_ûhY Keê[ôaû aýaiûdúcûù^ @ûRò Cùz\ ùjfû _ùe iμì‰ð ùa-iûjûeû ùjûA~ûA[ôùf û Gjò Cùz\Kê ù^A aýaiûdúu cjfùe ùNûe @iù«ûh _âKûg _ûA[ôfû û [A[û^ ^ Keò jVûZþ Gbkò Cùz\Kê _êeú aûiò¦û ijRùe MâjY Keò_ûeê^[ôùf û Gjò Zeaeò@û Cùz\Kê ù^A ùKùZK aòùeû] Keê[ôùf û KòQò iÚû^úd aûiò¦ûu iùcZ aýaiûdúcûù^ c¤ GjûKê aòùeû] Keò[ôùfö Cùz\ _ùe K’Y ùja _êeú ije, ùKcòZò ù^a eì_, K’Y Gjûe Kû~ðýKâc, Kò Xÿwùe MXòùa _êeúKê ùi iõ_Kðùe eûRý ieKûe ^úk^Kèû (aäë_òâõU) R^iû]ûeYuê RYûA ^[òaû @bòù~ûM ùjC[ôfûö R^iû]ûeeu c^ùe ieKûeu Gbkò ^ò¿©ò _ùe _âgûi^ Cùz\ Kû~ýðKê Zßeû^ßòZ Keò[ôfûö _âgûi^ C_ùe Kò«ê R^iû]ûeY beiò _ûeê^[ôùf û gâúc¦òe iêelû ùRû^ _ûAñ eûRý ieKûe ÊZª [A[û^ _ýûùKR ùNûhYû KeòQ«òö iêelû ùRû^ c¤ùe @ûiê[ôaû lZòMâÉu fûMò ÊZª [A[û^ _ýûùKR iμKðùe ^òùR cêLýcªú ^aú^ _…^ûdK ùiûcaûe ùNûhYû KeòQ«òö aûiMéj @]ôMâjY _ûAñ ÊZª [A[û^ ^úZò-2013 @^êiûùe Gjò lZò_ìeY còkòaö @]ôMéjúZ @*kùe [ôaû Ne I ù\ûKû^ Ne cV c¦òe _ûAñ lZò_ìeY \ò@û~òaö iÚû^û«eòZ ùjC[ôaû _eòaûeuê _eòaj^ Lyð aûa\ùe GKKûkú^ 50jRûeUuû Zêe« còkòaö ù~Cñcûù^ 30\ò^ c¤ùe lZò_ìeY \ûaò Keòùa ùicû^uê ùNûhòZ lZ_ìeY ij @]ôK 10 _âZògZ \ò@û~òaö aòiÚû_òZ _eòaûeuê Ne Kò´û Rcò _ûAaû ~ûGñ ùicû^uê cûiòK 10jRûe UuûùfLûGñ NebWû \ò@û~òaö aòiÚû_òZ _eòaûeu _ûAñ 3Uò Azû]ô^ ijûdZû ùNûhYû Keû~ûAQòö G[ôc¤eê ù~ùKøYiò ùMûUòGKê lZòMâÉcûù^ aûQò_ûeòùaö _â[cZü ùMûUòG _eòaûe GKKûkú^ 30fl ijûdZû ù^A_ûeòùa Kò´û \ßòZúdZü c¦òee ù\XKòùfûcòUe _eò]ô c¤ùe 520 aMð `êUe aûiMéj ù^A_ûeòùa Kò´û ZéZúdZü c¦òee 2Kòcò _eò]ô c¤ùe 1jRûe aMð`êUe RûMû ù^A_ûeòùaö GKKûkú^ lZò_ìeY ù^A[ôaû _eòaûe NebWû _ûAùa ^ûjóö ùijò_eò lZòMâÉ aýaiûdúuê c¤ _eòaj^ _ûAñ Zêe« GKKûkú^ 50jRûe Uuûe ijûdZû \ò@û~òaö ùicû^uê \êA_âKûee ijûdZû ùNûhYû Keû~ûAQòö G[ôeê ùicû^uê ùMûUòGKê aûQòaûKê _Wòaö _â[cZü iû^,c¤c I aW ù\ûKû^ _ûAñ cûiòK 5, 10 Kò´û 15jRûe Uuûe bWû còkòaö Kò´û \ßòZúdZü _êeúe aòbò^Ü cûùKðU KùμäKèùe ù\ûKû^ Ne \ò@û~òaö ùijò_eò fR @]ôMâjY _ûAñ c¤ _ýûùKR ùNûhYû Keû~ûAQòö 1500aMð`êUeê @]ôK ùlZâ`ke fR _ûAñ _ê^aðûi [A[û^ ù~ûR^û @^ê~ûdú lZò_ìeY còkòaö 3jRûe aMð`êUeê @]ôK @*kùe [ôaû fR _ûAñ 10flUuû , 3jRûe aMð`êUeê Kc fR _ûAñ 5fl Uuû Zêe« ijûdZû còkòaö _âZò fRKê aMð`êU _òQû cûiòK 25Uuû ùfLûG 18cûi ijûdZû còkòaö aMð`êUKê 2jRûe Uuû ùfLûG GKKûkú^ ijûdZû \ò@û~òaö Kò´û ùicûù^ Pûjóùf aW\ûŠe Cbd _ûgßðe 300còUe bòZùe RûMû ù~ûMûA\ò@û~òaö 50-30,50-40,50- 60aMð`êU @ûKûeùe RûMû còkòaö fR ^òcðûY _ûAñ aMð`êU _òQû 750Uuû ùfLûGñ ijûdZû \ò@û~òaö ù~Cñcûù^ aMð`êU _òQû 2000Uuûe GKKûkú^ lZò_ìeY ù^ùa ùicû^uê Rcò Kò´û fR ^òcðûY_ûAñ Uuû còkòa ^ûjóö ùijò_eò cVMêWòKe Mû\ò I _âZòÂòZ ù\aûùaúu _úVe iõelY Keû~òa ùaûfò Kêjû~ûAQòö iaê Vûeê aW K[û ùjCQò ieKûe cVMêWòKe iõelY _ûAñ ù~Cñ _âZògîZò ù\AQ«ò Zûjû @Zý« ÊûMZ ù~ûMý û _âgûi^ cêZûaK ^ì@û Keò Gcûe cV ^òcðûY Keû~òaû _ùe ùijòVûùe eNê^¦^ fûAùaâeú @Zýû]ê^òK mû^ ùKøgk _âùdûMKeò ^òcðûY Keû~òa û _ûVKu _ûAñ bf ùPdûe ùUaêf, A-fûAùaâeú, _û^úd aýaiÚû I @^ýû^ý @û^êiwòK aýaiÚû Keû~òa ùaûfò Ròfäû_ûk Kjò[ôùf û _ûVûMûee HZòjýKê iõelòZ Keû~òa û aòâUòg @ckeê GVûùe [ôaû \êcìðfý _êÉKMêWòK _eòPûk^ûMZ @aùjkû ù~ûMêñ ùKùZK ^Á ùjûA~ûAQò û fûAùaâeúe KcðPûeúcû^uê C_~êqbûùa eLû~òaö Zûk_Zâ ù_û[ôMêWòK WòUò_ò Keû~ûA iõelòZ Keû~òa û Gjû cVe cj«uê ^ò½òZ @ûgßÉ Keòa û eûRý ieKûeu Gjò aW ùNûhYû Cûz\ \ßûeû lZòMâÉ ùjê[aaû ùfûKcûù^ ^ò½òZ eìù_ @ûgßiÚ ùjùa û Gjû _êeúKê GK aògßÉee _~ýðU^ iÚkò bûùa MXÿò ùZûkòaûùe ijûdZû còkòa û ùZùa ùKak gâúc¦òe Kò iì~ð¥c¦òe ^êùjñ, IWÿògûùe ajê HZòj¥ ejòQò, ~ûjû icMâ aògß _ûAñ \gð^úd I iõelYúdö ùiiaêe iêelû I ^òeû_©û ^òjûZò @ûag¥Kö G[ô_ûAñ eûR¥ ieKûeu ù~ZòKò \ûdòZß ejòQò, ùK¦â ieKûeue c]¥ ùiZòKò K©ða¥ ejòQò û ùZYê @ûMKê gâúc¦òe ij eûRýe @^ý HZòjýMêWòKe iêelû _ûAñ c¤ Pò«û Keû~ûC